Piše: mr Dejan Abazović

China National Offshore Oil Corporation (CNOOC) potvrdila je epohalno otkriće: preko 100 miliona tona sirove nafte. Nalazi se na samo 170 kilometara od obale Guangdonge. Rani testovi bušenja već daju 413 barela nafte dnevno, uz stabilan tok prirodnog gasa, iz dubokih slojeva visokog pritiska i temperature. Većina zapadnih kompanija se ne bi usudila bušiti u ovakvim uslovima bez podrške Amerike. Ovo nalazište, nazvano Huizhou 19-6, predstavlja više od običnog naftnog polja – to je energetska suverenost, poluga moći i multipolarno gorivo.

Ekonomski impuls i energetska nezavisnost

Ovo otkriće ima ogroman ekonomski značaj za Kinu. Prema procjeni stručnjaka, Huizhou 19-6 bi mogao smanjiti zavisnost Kine od uvoza nafte, koji trenutno čini značajan dio njenih energetskih potreba. “Ovo otkriće će značajno doprinijeti našoj energetskoj bezbjednosti i smanjiti našu zavisnost od stranih izvora. Ovo je ključni korak ka ostvarenju energetske nezavisnosti“, izjavio je portparol CNOOC-a. Ovo nalazište takođe otvara vrata za razvoj pratećih industrija, poput rafinisanja nafte i petrohemije, što će dodatno podstaći lokalnu ekonomiju Guangdonga i šire.

Da bi se razumjelo značenje ovog otkrića, dovoljno je uporediti ga sa nalazištima zemalja koje su najbogatije naftom. Prema najnovijim podacima, Sjedinjene Države vode u svijetu proizvodnje sirove nafte, čineći preko 16% ukupne svjetske proizvodnje u četvrtom kvartalu 2024. godine. To je dramatičan porast u odnosu na oko 12% u 2017. godini, čime SAD sada proizvode oko 50% više sirove nafte od Saudijske Arabije, koja trenutno proizvodi nešto iznad 11% svjetske proizvodnje. Rusija je druga u svijetu i zaostaje za Amerikom, krećući se na nivou oko 12% svjetske proizvodnje. Saudijska Arabija, koja je nekada bila nesporni lider u proizvodnji od oko 10,8 miliona barela dnevno, sada se suočava sa opadajućim trendom, dok Rusija proizvodi oko 10,5 miliona barela dnevno. Ovi podaci, dobijeni od kompanije Ristad Energi, potvrđuju američku dominaciju u naftnom sektoru, redefinišući globalni energetski pejzaž.

Nasuprot tome, proizvodnja Huizhou 19-6 trenutno iznosi 413 barela dnevno, što je znatno manje od vodećih proizvođača, ali potencijal ovog nalazišta, zajedno sa ostalim kineskim naftnim resursima, može značajno doprinijeti smanjenju kineske zavisnosti od uvoza. Ovo otkriće nije samo kvantitativno, već je i strateški važno, jer se nalazi u blizini ključnih kineskih luka i industrijske zone, čime se smanjuju troškovi transporta i povećava efikasnost.

Geopolitički uticaj i promjena globalnog poretka

Dok se Vašington bori kako bi obezbijedio rijetke metala iz afričkih zemalja i Ukrajine, a Brisel raspravlja  “odakle vjetar duva”, Peking tiho gomila strateške resurse tik uz svoju obalu. Bez promjene režima, ratova ili posredničkih država – samo bušenje, rafinisanje i preoblikovanje globalnog poretka – barel po barel.

Međutim, ovo otkriće dolazi u vrijeme kada su političke tenzije u Južnom kineskom moru na vrhuncu. Više zemalja, uključujući Vijetnam, Filipine, Maleziju i Brunej, osporava kineske teritorijalne pretenzije u ovom regionu, koji je bogat ne samo naftom i gasom, već i ribom i drugim resursima. Kina utvrđuje suverenitet nad većinom Južnog kineskog mora, podržavajući svoje zahtjeve istorijskim mapama i vojnom prisutnošću, što je izazvalo zabrinutost među zapadnim saveznicima, posebno SAD-om i Australijom. Ovo otkriće moglo bi dodatno eskalirati tenzije, jer Kina vidi Huizhou 19-6 kao potvrdu svojih prava, dok druge zemlje smatraju da ovo jača kinesku dominaciju i ugrožava regionalnu stabilnost.

Reakcije i implikacije

Zapadni analitičari izražavaju zabrinutost zbog potencijalnog uticaja ovog otkrića na regionalnu stabilnost i globalnu energetsku ravnotežu. “Ovo jača kineski uticaj u regionu i daje im dodatnu prednost u pregovorima o spornim teritorijama-“, upozorio je jedan visoki zvaničnik američkog Stejt odjela. “Moramo pažljivo pratiti razvoj situacije.”

S druge strane, zemlje Globalnog Juga vide ovo kao dokaz multipolarnog svijeta u nastajanju. „Ovo je dokaz da se globalna moć premješta ka Istoku.“, izjavio je brazilski ministar energetike. “Kina pokazuje da je moguće ostvariti energetsku nezavisnost i razvijati se bez zapadnog uticaja.”

Ovo nalazište predstavlja ključni trenutak u globalnoj energetskoj tranziciji. Kina je pronašla ne samo naftu, već i ojačala svoju moć. A to je ono što je Kini najvažnije, a Americi i partnerima najproblematičnije. „Ovo otkriće mijenja geopolitičku sliku Južnog kineskog mora“, izjavio je kineski ministar spoljnih poslova Vang Ji. “Ovo je naš resurs, imam pravo da ga koristimo za naš razvoj.” Kako se BRIKS širi i evroazijski naftovodi umnožavaju, energija više nije samo pitanje cijena, već i geopolitičkog pozicioniranja. Sa Huizhou 19-6, Kina je postavila još jednu zastavu u post-zapadnom svijetu.