Piše: mr Dejan Abazović

Ovo što gledamo u martu 2026. godine nije samo još jedan rat na Bliskom istoku. Ako povežemo sve tačke – od strateških pomorskih vježbi uoči sukoba, preko ruskih obavještajnih podataka u realnom vremenu, do pucanja “petrodolarske” lojalnosti u Zalivu – pred nama se ocrtava scenario koji prevazilazi spontana ratna dešavanja. Hipoteza je jasna: Rusija, Kina i Iran, iako možda nemaju jedinstven “komandni centar”, operišu u savršenoj konvergenciji interesa kako bi Ameriku ne porazili direktno, već je “udavili” u sopstvenoj ubijeđenosti u nadmoć.

Ruska obavještajna podrška

Informacija koja je procurela u američke medije, a koju su potvrdili i zvaničnici SAD (poput izvještaja Defense News-a i The Washington Posta), ključna je za razumijevanje ove igre. Prema tim izvorima, Rusija prosljeđuje Iranu ciljne informacije o kretanju američkih brodova i aviona u regionu u realnom vremenu . Važno je naglasiti ono što su izvori naveli: američka obavještajna zajednica nije utvrdila da Rusija upravlja iranskim napadima, već im pruža podatke koji im pomažu da preciznije gađaju američke mete, pogotovo nakon što su iranski vlastiti kapaciteti za izviđanje degradirani američkim udarima.

To nije samo prijateljska pomoć, to je šahovski potez kojim Rusija izjednačava teren. Američka mornarica se oduvijek oslanjala na to da ih niko ne vidi dok oni ne odluče da budu viđeni. Sa ruskim satelitima i sistemima koji “crtaju” metu iranskim raketama, stvari se u velikoj mjeri mijenjaju. To je ruska osveta za svaku informaciju koju je Pentagon dao Ukrajini – sada, na mnogo osjetljivijem terenu, vraćaju istom mjerom.

Kineska nevidljiva podrška

Informacija o kineskim vojnim transporterima koji su poletjeli prema Iranu i “nestali sa radara”, neposredno pred napad, još uvijek spada u domen nepotvrđenih glasina. Kineski zvanični mediji su to demantovali, tvrdeći da se radilo o redovnim civilnim letovima.

Međutim, ono što je mnogo značajnije i što hipotezu čini jačom, jesu izvještaji o drugim oblicima pomoći. Prema specijalizovanim medijima za odbranu, postoje snažne indikacije da Kina jača iranske kapacitete na načine koji mijenjaju pravila igre:
1. Radari YLC-8B: Navodno su isporučeni radari koji mogu detektovati “stealth” avione poput F-35 na udaljenosti većoj od 200 kilometara. Ako je to tačno, američka vazdušna superiornost, na koju su potrošene milijarde, praktično je neutralisana iznad iranskog neba.
2. Satelitski sistem “BeiDou”: Postoje indicije da je Iran prebačen na kineski satelitski sistem za navigaciju. To znači da američko ometanje GPS signala više nema efekta – iranske rakete i dalje mogu precizno pogađati mete.
3. Protubrodske rakete CM-302: Reuters i drugi mediji prenijeli su informaciju, pozivajući se na više izvora, da su Iran i Kina u završnoj fazi pregovora o nabavci ovih nadzvučnih raketa dometa 290 km. One lete izuzetno nisko i teško ih je presresti, što bi predstavljalo smrtonosnu prijetnju američkim nosačima aviona .

Dakle, Kina ne šalje vojsku, ona šalje “pamet” i ključnu tehnologiju. Kako je jedan analitičar primijetio u Asia Timesu, prisustvo kineskih razarača u zajedničkim vježbama neposredno uoči sukoba šalje jasnu poruku: Iran više nije izolovan . Zajedničke vježbe “Pomorski bezbjednosni pojas 2026” Rusije, Kine i Irana u Hormuškom prolazu, održane baš u trenutku američkih prijetnji, nisu slučajnost – one su ozbiljna komplikacija za svaki plan napada .

Kako se gubi rat zbog para

Amerika se suočava sa matematičkom propašću. Ono što se dešava u Crvenom moru i oko Irana savršen je primjer “neodrživog ekonomskog modela ratovanja” . Američki razarači ispaljuju projektile SM-2 i SM-6, koji koštaju 2 do 4 miliona dolara po komadu, da bi oborili iranske dronove koji koštaju par desetina hiljada dolara. Samo u Crvenom moru ispaljeno je preko stotinu takvih projektila.

Američki komadanti su još prije početka sukoba upozoravali da bi im rezerve mogle biti iscrpljene za svega 10-15 dana intenzivnih borbi. Trump je obećao rat od četiri nedjelje, ali svaki dan preko toga je ogroman minus za američki budžet. Cijena nafte i gasa divlja, što direktno udara na džep američkog glasača i povećava inflaciju. Kako primjećuje jedan analitičar za Sputnik, ako rat potraje, Trump bi mogao biti primoran da traži direktan dogovor sa Iranom, zaobilazeći Izrael, jer pritisak Kongresa i javnosti raste.

Pucanje “petrodolarskog” sporazuma

Zalivske zemlje su najmudrije u ovoj priči. One ćute i drže se uglavnom PVO odbrane, a razlog za to sada postaje jasniji nego ikad. Prema izvještaju Financial Timesa, koji prenosi Asian Mail, Saudijska Arabija, UAE, Kuvajt i Katar razmatraju povlačenje iz ugovora i budućih investicionih obaveza prema Sjedinjenim Državama. One se pozivaju na “višu silu” (force majeure) zbog ekonomskih pritisaka izazvanih ratom – smanjenog prihoda od energije, pada turizma i rasta troškova odbrane.

Jedan istaknuti emiratski biznismen, Khalaf al-Habtoor, javno je upitao Trumpa: “Ko vam je dao ovlašćenje da naš region uvlačite u rat sa Iranom? Jeste li izračunali kolateralnu štetu prije nego što ste povukli okidač?” . Ovaj potez pokazuje ono što Washington ne želi da prizna: Amerika više nije jedini gazda u gradu. Saudijska Arabija i UAE su se posljednjih godina toliko povezali sa Rusijom i Kinom (kroz naftnu saradnju, BRICS, trgovinu u juanima) da im više ne pada na pamet da budu kolateralna šteta američkih operacija.

Geopolitički “Go” (Weiqi)

Da bismo razumjeli zašto Amerika upada u zamku, moramo shvatiti razliku u strateškom razmišljanju. Dok zapadni generali igraju šah – tražeći brzi “šah-mat” kroz eliminaciju vođe ili brzu promjenu režima – istočni blok igra Go (Weiqi). U ovoj igri cilj nije ubiti protivničkog kralja, već strpljivo zauzimati prostor i opkoljavati neprijatelja dok ne ostane bez ijednog slobodnog polja, odnosno bez “daha”. U ovom sukobu, Iran je postavljen kao centralna tačka koja magnetski privlači i vezuje ogromne američke resurse, dok Rusija i Kina tiho popunjavaju ostala polja na globalnoj tabli.

Za Ameriku i Izrael, rat u Zalivu ubrzano postaje nepodnošljiv. U finansijskom smislu, što sukob duže traje, cijena koštanja se vrtoglavo uspinje, proždirući budžete već opterećene dugovima. U vojnom smislu, njihovi magacini municije i preciznih projektila se ubrzano prazne, a proizvodni kapaciteti ne mogu ispratiti tempo asimetričnog trošenja. U ekonomskom smislu, poremećaj energetskih puteva uzrokuje nagli rast cijena nafte i gasa, što direktno pothranjuje inflaciju na Zapadu. Paralelno, podrška saveznika slabi zbog pretrpljene kolateralne štete. Ova energetska i ekonomska omča oduzima “dah” zapadnoj koaliciji, ostavljajući je da krvari dolar po dolar, dok se unutrašnja podrška javnosti nepovratno topi.

Formiranje Evroazije i Tvrđave Amerika

Kada protivnik ostane bez ijednog slobodnog polja na kojem može povući smislen potez, stvaraju se uslovi u kojima se, kao prirodna posledica, Azija ekonomski i vojno ujedinjuje. Rusija, Kina, Iran i Zalivske zemlje postaju jedan ogroman, uvezan blok koji kontroliše ključne resurse i trgovačke puteve od Sankt Peterburga do Šangaja. Kroz koridor Sjever-Jug i inicijativu “Pojas i put”, oni grade novi multipolarni svijet koji funkcioniše nezavisno od dolara.

Evropa, pritisnuta procesom unutrašnjih promjena i slomom industrije, postepeno se okreće ruskim energentima i kineskoj robi. Razvija se integrisani blok Evroazije u kojem Evropa, paradoksalno, ostaje najveći gubitnik. Ostavljena od strane Amerike, bez sopstvene energetske sigurnosti i pod pritiskom unutrašnjih lomova, ona na kraju kuca na vrata Moskve za gas i Pekinga za robu, priznajući da je američka era na Bliskom istoku zauvijek završena u pijesku iranskih pustinja.

Nasuprot ovom bloku, Amerika se okreće sopstvenom kontinentu, sprovodeći modernizovanu verziju Monroove doktrine (2.0). Povlačeći se u “Tvrđavu Amerika”, ona nastavlja da dominira prostorom od Kanade do Argentine. Kako bi spasila ekonomiju od unutrašnjeg bankrota i potpune izolacije, Amerika uvodi digitalni dolar, pokušavajući da unutar svoje hemisfere zadrži kontrolu nad tokovima kapitala. Svijet se tako definitivno dijeli na dva tabora, a strateška “klopka” u Zalivu ostaje zapamćena kao trenutak kada je globalni lider bio prisiljen da se povuče u sopstveno dvorište.

Smjena civilizacijskih paradigmi

Ova hipoteza opisuje “savršenu oluju” u kojoj tri različite snage djeluju usklađeno: Kina daje novac i tehnološki mozak, Rusija daje obavještajne podatke i energiju, a Iran daje krv i teren. Protiv takve kombinacije, klasična vojna sila postaje zastarela, baš kao što su oklopni vitezovi nestali pred pojavom baruta.

Prava “crvena linija” biće trenutak kada i ako Saudijska Arabija zvanično pređe na trgovinu naftom u juanima. To će biti trenutak kada će se shvatiti da globalni lider nije poražen bombama, već mu je jednostavno oduzet vazduh – polje po polje, dolar po dolar.