Piše: mr Dejan Abazović

Što se to trenutno dešava u svijetu velikih tehnoloških kompanija – Amazon je otpustio 30.000 zaposlenih?! 

Dok su prije deceniju glavni resursi bili ljudi – programeri, inženjeri, dizajneri – danas je nova valuta moći grafički procesor, ili GPU. Ove male, ali moćne komponente postale su gorivo vještačke inteligencije, a bez njih ni najveći tehnološki giganti ne mogu da rastu.

Najnoviji talas otkaza u Amazonu, u kojem je posao izgubilo oko 30.000 ljudi, ne može se objasniti samo ekonomskom krizom. Iza kulisa stoji borba za kapital – tačnije, za kapitalne izdatke (capex), jer kompaniji ponestaje novca za kupovinu GPU-ova. Amazonova najprofitabilnija divizija, AWS (Amazon Web Services), suočava se s ograničenjima u rastu upravo zbog nedostatka ovih čipova.

Umjesto ulaganja u ljudstvo, Amazon i slični giganti sada moraju da preusmjere sredstva u mašine. Plate postaju trošak koji se mora smanjiti (operativni izdaci, opex), da bi se oslobodio prostor za ulaganje u AI infrastrukturu. Na taj način kompanije pokušavaju da zadrže privid stabilnosti i pokažu investitorima da “pad AWS-a” prestaje.

Ovaj fenomen, koji analitičari već nazivaju „prosperitetnom depresijom“, pokazuje paradoks savremenog tehnološkog rasta: prihodi rastu, akcije su visoke, ali ljudski faktor gubi na značaju. Kapital se preusmjerava iz radne snage u računarsku snagu – iz ljudi u mašine.

Najveći udar trpe odjeli koji nisu direktno vezani za razvoj vještačke inteligencije: ljudski resursi, operacije i proizvodnja uređaja. Oni koji rade na AGI (opštoj vještačkoj inteligenciji), ostaju sigurni – jer je to pravac u kojem se gradi budućnost.

Sličan scenario se odvija i u Meti, gdje se ciklično otpušta po pet odsto zaposlenih, uključujući i ljude iz AI timova. Problem nije manjak posla – naprotiv, potražnja za njihovim uslugama je ogromna. AWS, na primjer, ima neizvršene narudžbine u vrijednosti od gotovo 195 milijardi dolara. Međutim, kompanije jednostavno nemaju dovoljno GPU-ova da zadovolje tu potražnju.

U eri vještačke inteligencije, uspjeh na tržištu sve više zavisi od sposobnosti da se operativni troškovi (plate, beneficije) pretvore u kapitalne investicije – u skupe, ali ključne AI servere. Oni koji to ne uspiju, biće, kako kažu analitičari, „brutalno kažnjeni“ od strane tržišta kapitala.

Da bi povećale produktivnost, kompanije sada od preostalog osoblja zahtijevaju maksimalne rezultate. Uvode se interni AI alati, prate se KPI pokazatelji (ključni indikatori učinka) i forsira upotreba vještačke inteligencije u svakodnevnom radu. Sve to sa ciljem da se efikasnost poveća barem za 20%.

U ovoj novoj ekonomskoj realnosti, pobjednici su proizvođači čipova – prije svih Nvidia i AMD. Njihove profitne marže već nadmašuju one koje su nekada imali tehnološki giganti iz „dot-com“ ere. Dok hiljade programera gube posao, savjet koji sve češće kruži industrijom glasi: ako već ne možeš pobijediti GPU, barem investiraj u njega.

Koliko će ova trka trajati? Prema procjenama, bum će se nastaviti dok generativna vještačka inteligencija ne postane uobičajeni alat u barem 50% kompanija – a trenutno je taj procenat ispod 10. Drugim riječima, najbrža faza revolucije tek počinje.

Iako mnogi strahuju od novog „dot-com“ balona, analitičari poručuju da je situacija drugačija. Danas se tržište kreće opreznije, s više znanja i kontrole. Kad dođe do korekcije – a ona će sigurno doći – pad neće biti katastrofalan, već korak ka novom, mašinski pogonjenom ekonomskom poretku.

U svijetu gdje mašine sve više zamjenjuju ljude, a kapital bježi iz ruku programera u hladne AI servere, postavlja se jedno pitanje: da li je budućnost tehnološkog napretka uopšte ljudska?